Sub synchrone oscillaties (SSO’s)
Wereldwijd ziet men (en in het bijzonder in Nederland) een toename van sub synchrone oscillaties (SSO’s) in het elektriciteitsnet. Sub synchrone oscillaties (SSO’s) zijn elektrische of elektromechanische oscillaties die optreden met frequenties lager dan de fundamentele netfrequentie (d.w.z. lager dan 50 Hz in Europa of 60 Hz in Noord-Amerika). Ze vertegenwoordigen een dynamische interactie tussen netgekoppelde apparatuur (generatoren, windturbines en vermogenselektronica) en het bredere elektriciteitsnet, waardoor resonantiemodi ontstaan op sub synchrone frequenties.
In tegenstelling tot traditionele elektromechanische oscillaties, zijn SSO’s meestal gelokaliseerde interacties tussen specifieke apparatuur en onderdelen van het netwerk. Moderne hernieuwbare energiebronnen (wind-, zonne-energie, batterijen) gebruiken vermogenselektronica-omvormers waarvan de snelle regelkringen kunnen reageren met de dynamiek van het elektriciteitsnet wat leidt tot sub synchrone regelinteracties.
Waarom zijn sub synchrone oscillaties (SSO’s) een probleem?
Als ze niet goed gedempt worden, kunnen ze de volgende problemen veroorzaken:
1. Apparatuurbelasting en -schade
2. Netinstabiliteit en stroomuitval
Slecht gedempte oscillaties kunnen toenemen, waardoor het systeem instabiel wordt of systeemontkoppeling noodzakelijk is.
3. Stroombeperking of uitschakeling van installaties
Netbeheerders kunnen gedwongen worden de output te verlagen of installaties uit te schakelen om schade te voorkomen.
3,5 Hz project
In Nederland is een consortium bezig met onderzoeksproject naar de 3,5 Hz oscillaties in het elektriciteitsnetwerk. Dit consortium bestaat uit Tennet, Liander, Enexis, Duurzaam Energie Perspectief en Stedin.
Zij hebben een correlatie gevonden tussen het aanwezig zijn van de 3,5 Hz oscillaties en wanneer de zon schijnt in Nederland. Zij vonden de volgende correlaties; de 3,5 Hz oscillaties treden het vaakst op:
- Op momenten van de dag wanneer de zon het meest actief is.
- Op plaatsen in Nederland met de hoogste dichtheid zonnepanelen.
- Bij PV inverters op het laagspanningsnet (er was geen relatie met grote zonneparken op het middenspanningsnet).
Verder onderzoek vindt plaats in 2026 om aanvullende metingen te doen en om de hypotheses te verifiëren. Het onderzoek vindt plaats samen met producenten van (micro)inverters en met het ElaadNL Testlab en Powerlab (HAN/Elaad). Op de volgende conferentie: “International Conference on Harmonics and Quality of Power” dat wordt gehouden begin September 2026 in Dresden, worden de resultaten gepresenteerd.
Sub synchrone oscillaties (SSO’s) zijn oscillaties onder de netfrequentie die worden veroorzaakt door interacties tussen netcomponenten en mechanische of elektronische systemen. Ze komen steeds vaker voor in moderne netten met een hoog aandeel hernieuwbare energie en vermogenselektronica, met name wanneer er sprake is van seriecompensatie of zwakke netomstandigheden. SSO’s kunnen apparatuur beschadigen en de netstabiliteit bedreigen als ze niet op de juiste manier worden aangepakt.
Bekijk voor meer informatie de onderstaande pagina’s.
1. 3,5 Hz oscillaties in het elektriciteitsnet
3. Testen van de gevolgen van netvervuiling
